Stüdyo
Tipografi ve Yazı Tipi Tasarımı 101
Harf anatomisinden optik düzeltmelere, satır aralığından lisans metnine kadar yazı tipi tasarımının zanaat tarafı. Bu ders tam bir tasarım eğitimi değil; her konuda görünmeyen kuralları görünür kılmayı amaçlar. On bir konu, tek araç: JamFont. Bitirdiğinde bir harfin arkasında kaç karar olduğunu ve bu kararların neden birbirine bağlı olduğunu göreceksin.
1. sınıfYıllıkSon kontrol: 16 Kasım 2026
Konular
- 01Harf Anatomisi: Her Glif Görünmez Bir Kutuda YaşarBir harfi yalnızca siyah şekliyle görmek eksik bir bakıştır. Her harf, taban çizgisi ve yan boşluklarıyla birlikte bir kutuya oturur; tasarımın yarısı bu görünmez kutudadır.
- 02Satır Aralığı: “1,5 Yap Geç” Neden Yanlış?Satır aralığı sabit bir oran değil, yazı tipinin x yüksekliğine, satır uzunluğuna ve dilin aksanlarına göre verilen bir karardır. Tek bir “1,5” alışkanlığı bu kararı vermeyi engeller.
- 03Satır Uzunluğu: Ölçüyü Santimetreyle Değil Karakterle VerSatır uzunluğu, bir metin bloğunun sol ve sağ kenarı arasındaki mesafedir; ama doğru ölçüsü santimetre değil, satırdaki karakter sayısıdır. Uzunluk ile satır aralığı tek bir karardır.
- 04Harf Aralığı ve Kerning: Kerning Aralığın Yerine GeçmezHarf aralığı bütün harfler arasındaki boşluktur; kerning yalnızca sorunlu çiftler için yapılan istisnadır. Aralıklandırma doğru kurulmadan kerning eklemek, yanlış temeli süslemektir.
- 05Hiyerarşi: Başlığı Büyütmek YetmezHiyerarşi, sayfadaki bilgi katmanlarının okunma sırasını kurar. Bunu yalnız punto büyüterek yapmak zayıf bir çözümdür; asıl araç karşıtlık ve boşluktur.
- 06Font Eşleştirme: Serif + Sans Şartı Bir Efsaneİki fontu eşleştirmenin ölçütü benzerlik değil, ayırt edilebilir farklılık ve net roldür. Serif ile sansı eşleştirmek bir kural değil, yalnızca bir seçenektir.
- 07Okunurluk ve Okunabilirlik: Aynı Şey DeğillerOkunurluk tek tek harflerin ayırt edilmesidir; okunabilirlik metnin bir bütün olarak takip edilmesidir. Harf düzeyinde işe yarayan bazı kararlar metin düzeyinde zarar verebilir.
- 08Türkçe Karakterler: Bir Fontun Stres TestiTürkçede İ ile I, i ile ı ayrı harflerdir; büyük-küçük harf dönüşümü özel eşleme ister. Aksan yükseklikleri ve kuyruklar da fontun dikey ölçülerini zorlar.
- 09Glif Tutarlılığı: Alfabe Tek Bir DNA'dan Türerİyi bir alfabe, tek tek güzel harflerin toplamı değildir. o ve n gibi iki temel harf, bütün alfabenin eğri, gövde ve boşluk DNA'sını taşır; öteki harfler bu DNA'dan türetilir.
- 10Optik Düzeltmeler: Göz Cetvelden Farklı ÖlçerYuvarlak harf düz harfle aynı hizada biterse küçük görünür. Bu yüzden O ve o, taban çizgisinin altına ve x yüksekliğinin üstüne taşar; yatay çizgiler inceltilir, köşe noktaları uzatılır. Ölçü değil, göz düzeltir.
- 11Lisans: Font Bir Yazılım, Kullanımı Bir SözleşmeBir font dosyası yalnız çizim değil, yazılımdır; kimin ne yapabileceğini lisans belirler. SIL Open Font License kullanmayı, değiştirmeyi ve yazılımla birlikte satmayı serbest bırakır; fontu tek başına satmayı ve türevde ayrılmış adı kullanmayı yasaklar.
Okuma listesi
- FontForge ekibi, Design With FontForge — Çevrimiçi sürüm, FontForge
- Matthew Butterick, Practical Typography — 2. baskı (çevrimiçi), Butterick Practical Typography
- SIL Global, SIL Open Font License 1.1 — 1.1, SIL Global
Bu notlar hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuatı resmî kaynaktan kontrol edin.